Voedsel- en Natuurspeeltuin Plataanschool (2) 2017-2018

De Plataanschool wil met ingang van dit voorjaar een groene revolutie ontketenen op school en in de wijk. De kinderen van de school gaan onder begeleiding van een inspirerend trio het anoniem groen en grijs rondom de school transformeren tot een avontuurlijke voedsel- en natuurspeeltuin. Dit wordt geïntegreerd binnen het onderwijs en in het streven van de school om een sterke verbinding met de wijk aan te gaan. In juni wordt de tuin feestelijk opgeleverd.

Directeur Joop Boomsma werkt met zijn team aan een ‘inclusieve school’ waarbij kinderen al doende leren met hun hoofd, hart en handen, zowel binnen de school als in verbinding met hun eigen leefomgeving. Hoe uniek is dat? Hoe avontuurlijk is die Reis? Er zijn natuurlijk al meer scholen die dat doen. Maar vergis je niet hoe uniek dat proces ook is bij scholen waar dat tot stand komt. Een dergelijke beweging gaat niet vanzelf en is groter dan wat een school alleen aan kan. Zeker in een wijk als Heechterp Schieringen met veel achterstanden. Het lukt alleen met vereende krachten van gepassioneerde mensen binnen en buiten school en een zeker momentum waardoor iedereen er opeens met de schouders onder kan gaan staan. Het broedt al even maar het moment lijkt nu echt te zijn aangebroken bij de Plataanschool. We willen samen op avontuur! Het programma De Reis kan daarvoor het vliegwiel zijn.

Maatschappelijke vraag

Er is nu in de aandachtswijk Heechterp-Schieringen heel weinig ruimte voor ontwikkeling. De realisatie van een voedsel- en natuurspeeltuin voorziet niet alleen in de behoefte van de kinderen die nu op school zitten maar kan een bredere wijkwerking krijgen. Ouders in deze multiculturele wijk hebben misschien nog wel een vroegere ervaring met tuinbouw en zelf voedsel verbouwen maar hebben daar in de huidige leefomgeving geen of weinig ruime voor. De kinderen hebben in veel gevallen geen idee meer waar hun eten vandaan komt en hebben geen enkele ervaring met het werken in aarde, zaaien, gewas-verzorging, oogsten, voedsel verwerken, koken en gezonde voedingskeuzes.

De natuurspeeltuin nodigt ook uit tot ravotten, natte voeten halen en vieze handen krijgen, torretjes zoeken, vlinders zien ontpoppen, vogels herkennen en een breder bewustzijn en liefde voor de natuur in al haar schoonheid. De tuin geeft dus interessante aangrijp-punten voor zowel ouder als kind om samen ervaring op te doen met een gezonde levensstijl, gezonde voeding, beweging, frisse lucht, spel. Het biedt ook aangrijp-punten voor het onderwijs van taal en rekenen (hoe heten die dingen in de tuin en hoeveel appels hebben we nu?) tot biologie, maatschappijleer en milieu en natuureducatie.

Het zelf vormgeven aan hun eigen leefomgeving is ook een belangrijke leerschool voor allerlei vaardigheden – zoals samenwerken, creativiteit, kritisch denken. Het betrekken van de ouders en de buurt bevorderd ook de ouder betrokkenheid, de sociale cohesie in de buurt en een positieve beeldvorming. Op al deze aspecten is er nog een wereld te winnen in Heechterp Schieringen.

Artistiek antwoord

De plataanschool heeft veel anoniem groen rond de school en een schoolplein dat in 2018 op de schop mag met financiering van de gemeente. Genoeg ruimte dus voor een groene revolutie. Bij het inrichten daarvan kan o.a. gebruik worden gemaakt van de ervaring van collega Proloogschool Trianova in de naburige wijk Camminghaburen. Daar hebben de kinderen de ruimte rond hun school hun school al getransformeerd tot een avontuurlijke voedsel en natuurspeeltuin. Ze worden daarbij begeleidt door IKC coördinator Lisette de Graaf, en twee zelfstandig ondernemers uit de buurt: Frits Klein Meulenkamp (creatieve duizendpoot) en Marion Overweel (bioloog).

In december hebben zij al kennis gemaakt met de kinderen en samen een stuk bostuin aangelegd met materiaal van de gemeente. In januari begint het traject rond de voedsel- en natuurspeeltuin waarbij de schop gelijk de grond in kan gaan, maar tegelijk ook onderzoek wordt gedaan naar de functies van het groen en grijs rond de school. Wie hebben behoefte aan de tuin? De kinderen? De buurt? Opa’s en oma’s? Wie gaat het onderhouden, oogsten? En wat is er allemaal nodig? Hoe start je de reis naar het uiteindelijke ontwerp?

De bedoeling is dat niet alleen het resultaat maar ook de weg er naartoe sterk tot de verbeelding gaat spreken van de kinderen en hun sociale omgeving. Frits en Marjon hebben daar de regie in, maar de feitelijke ontwerpen en uitvoering komt zoveel mogelijk bij de kinderen zelf te liggen. Naar verwachting gaan er in ieder geval gewerkt worden aan plantenbakken, afscheidingen en speelobjecten van wilgentenen, vogelhuisjes maken en ophangen, een insectenhotel maken en een bijenvolk huisvesten. Vruchtstruiken planten en enten, groente en bloemen zaaien, onderhouden en oogsten en seizoensfeesten organiseren.

Lisette de Graaf draagt zorg voor de praktische en inhoudelijke verbinding met het onderwijs (welke klassen gaan wanneer en met welke opdracht de tuin in en hoe past dat in de algemene pedagogische visie en methodieken van de school). Daarbij kan zij gebruik maken van materiaal dat Trianova reeds is ontwikkeld en beproeft.

Co-creatie

De aanleg en het onderhoud van de voedsel- en natuurspeeltuin wordt structureel ingebed in het onderwijs voor alle groepen: van peuters tot groep 7/8. Het voortgezet onderwijs wordt via projecten ook betrokken bij de verdere ontwikkeling van de school. De kinderwijkraad zal in tweede instantie zich ook met de tuin gaan verbinden. Zij kunnen een belangrijke rol spelen bij de verbinding tussen de tuin en de rest van de wijk en het gebruik van de tuin in de vrijetijd, na school. Dat geld ook voor het bewonersbedrijf die de kinderwijkraad begeleidt en ook de betrokkenheid van bewoners bij het onderhoud en beheer van de binnen- en buitenruimtes kan coördineren.

De gemeente is ook een belangrijke partner als eigenaar van de grond en het gebouw. Met de ervaring die de kinderen in het voorjaar opdoen met het ontwerpen van de binnen- en buitenruimte van de school kunnen ze in de loop van 2018 ook het schoolplein helemaal opnieuw ontwerpen en inrichten. De gemeente heeft dat al in de planning staan met een begroting van € 33.000. Daarbij kunnen de kinderen ook de hulp inroepen van bedrijven die zijn aangesloten bij de Rotary en bij leerlingen van Friese Poort en Friesland College die voorheen ook al projecten hebben uitgevoerd bij hen op school.

Waarde-creatie

Investering in dit traject leidt tot de volgende resultaten:

  • Ruimte voor ontwikkeling voor de kinderen van de kinderwijkraad uit Heechterp-Schieringen – figuurlijk in het ontwerpproces en letterlijk in het resultaat: een mooie voedsel- en natuurspeeltuin waar kinderen en de wijk nog jaren plezier aan kunnen beleven en voort kunnen bouwen;
  • Verdere ontwikkeling van ‘ervaringsgericht leren’ binnen het curriculum van de scholen in de wijk en ook als pilot voor andere scholen en kindgerichte initiatieven in Friesland.

Planning

De werkzaamheden in de tuin worden uitgevoerd tijdens schooltijd en met alle leeftijden, cq de hele school. Hiervoor wordt de volgende globale planning aangehouden:

Februari                Plantenbakken maken en start groenwerkzaamheden
Maart                     9 en 10 maart NL doet actie
Mei                         Afronding uitvoering
Juni                        Feestelijke opening samen met de vrijetijdsruimte